Federal Devlet-Üniter Devlet

Gerek yeni anayasa hazırlığı çerçevesinde Kemalist kesimin Ergun Özbudun gibi liberal bir anayasa hukukçusu tarafından hazırlanan taslağa karşı klasik “devletin üniter yapısına zarar veriyorlar” nidaları, gerekse mecliste yer edinmiş DTP’li vekillerin ‘Kürdistan’ şeklinde dile getirdiği beyanatlar ‘Federal Devlet’ sistemini yeniden gündeme taşıdı.

Liberalizm’in “küçük güzeldir” anlayışının Federalizm’i öngörmesi devletçi, milliyetçi ve militarist kesim tarafından “liboşlar ülkeyi bölmek istiyorlar” olarak algılanadursun gelin biz gerçekte federal devletin ne olduğunu ufak çapta inceleyelim…

Federal devlet; kendi içlerinde belli bir özerkliği koruyarak iki veya daha fazla devletin aynı merkezi iktidara tabi olmak suretiyle oluşturduğu bir devlet topluluğudur. Federal devleti oluşturan her bir devlete de federe devlet (günümüzdeki kullanımıyla eyalet) denir. Federal devlet ve federe devletler ayrı tüzel kişiliklere sahiptir.

Federal devletlerde iki ayrı hukuki düzen vardır. Bunlardan biri federal devletin hukuk düzeni, bir diğeri de her bir federe devletin kendi içerisindeki hukuk düzeni. Federe devletlerin hukuk düzenleri, hakimiyetinin olduğu bölgelerde; federal devletin hukuk düzeni ise tüm ülkede geçerlidir. Bir federe devlet, federal devletin hukukuna aykırı hareket de edememiş olur bu durumda. Söz konusu hukuk düzenindeki farklılık, erklerde de mevzu bahistir. Yani federal devletin tüm ülkeyi kapsayan yasama, yürütme, yargı erkleri mevcuttur; bunun dışında her bir federe devletin kendi içinde yasama, yürütme ve yargı erkleri mevcuttur.

Federasyonlarda iki türlü meclis sistemi de bulunur. Her bir eyaletin kendi meclisi vardır, aynı zamanda federal devletin de meclisi söz konusudur.

Üniter devlet ise devletin, ülke, millet ve egemenlik unsurları; yasama, yürütme ve yargı organları bakımından teklik özelliği gösteren devlet şeklidir. Yani üniter devletlerde devleti oluşturan tüm unsurlar tektir. Merkeze bağlı yasama, yürütme, yargı organları bulunur. Hukuk düzeni tektir, merkeze bağlıdır, tek bir meclis vardır. Devlet kutsaldır, bölünmez bir bütünlüğe sahiptir.

Federal devletlere örnek olarak  ABD, Almanya, Kanada, İspanya gibi örnekler verebiliriz. Üniter devletlere örnek olarak da Türkiye, Yunanistan, İngiltere, Fransa, Japonya gibi ülkeler gösterilebilir.

Federal sistemlerin öncelikli amaçlarını devletin üzerindeki yükü hafifletmek, ülkeyi eyaletlere ayırarak yönetimi kolaylaştırmak, ülkenin ücra köşelerine yetişemeyen devlet otoritesini paylaşarak daha geniş alana yaymak, vergi toplama ve vergileri yeniden halkın hizmetine sunmada hızlı ve ihtiyaca uygun harcamalarda bulunmak olarak sıralayabiliriz. Bunların dışında yöreye ait gelenek ve göreneklerin, toplumsal ve sosyo-kültürel durumun o yörenin bağlı bulunduğu eyaletin hukuki düzenlerinde gözönünde bulundurulması da kaçınılmazdır. Bu da hukukun halkın istek ve ihtiyaçları doğrultusunda yapılmasına olanak tanır.

Yerinden yönetim anlayışının hakim olduğu federal devletler konusundaki en büyük yanılgı da bu devlet biçiminin –salt ABD’deki sistem gözönüne getirilerek– ‘Başkanlık Sistemi’ni beraberinde getirdiği düşüncesidir. Oysa ki devletin bir başkan tarafından yönetilmesi veya parlamento ile yönetilmesi bir hükümet biçimidir, üniter veya federal sistemler ise devletin var olma biçimleridir. Bir devlet üniter olabildiği gibi başkanlık/yarı başkanlık sistemi ile yönetilebilir, Fransa’da olduğu gibi. Ya da federal bir devlet, parlamenter rejimle yönetilebilir. Bunun örneği de Almanya’da mevcuttur.

Bir özelliğimiz de sevgili okurlar, her şeyi tabulaştırıyoruz. Resmi ideolojiyi, kurumları, hatta fikirleri… Unutmamalıyız ki tüm bunlar, insanlığa hizmet etmek için varlar. İnsanlık bunlara hizmet etmek için var değildir… Bir görüşün dile getirilmesine tahammül edememek, konuşulmasını/tartışılmasını dahi yasaklamak o görüşün yanlış olduğunu değil, o görüşe karşı çıkacak materyalimizin eksik olduğunu gösterir.

Üniter devleti tabulaştırmamalıyız, ancak Türkiye’nin şu aşamasında da bir devlet sisteminin değiştirilmesi söz konusu olamaz. Buna karşın bölgeler –iller– arasında  bir rekabet unsurunun oluşması da  gelişimdeki hızlanmayı üst düzeye çıkartabilir.

---

Bu Yazıyı Paylaş!

• Yeni Ekle
• Ara
• RSS

Yorumlar (2)

• |212.174.62.34 |2010-02-27 18:00:34 zekeriya saka  - mükemmel bir yazı
  federalizm ile ilgili oldukça güzel aydınlatıcı bir yazı yamışsınız. kafamdaki sorulara yazınızda yanıt buldum. teşekkürler.
  
  ayrıca yazınızda "sevgili okurlar" diyerek bana emin çölaşanı hatırlattınız. neyse ki üslubunuz benzese de fikirleriniz benzemiyor.

• |94.123.141.153 |2010-02-27 23:05:44 ahmetihsankaya
  teşekkürler,
  
  başka bir platformda yazmış olduğum eski bir yazıydı. "sevgili okurlar" oradan kalma:)

Yorum yaz

Your Contact Details:

Adiniz:

E-posta: haberdar etmehaberdar et

Yorumlar:

Baslik:

Message:

Security

Lütfen resimdeki güvenlik kodunu giriniz.

Powered by !JoomlaComment 4.0 beta1

• 05/05/2010 21:37 - Hitler'le Milli Şef'in Ne Alakası Var?
• 21/04/2010 20:18 - Vatan kurtardı, halifeyi kovdu, daha ne?
• 02/04/2010 00:53 - Türkiye’de Ombudsman-Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu ve Hakkındaki Anayasa Mahkemesi Kararı Üzerine
• 31/03/2010 23:54 - Türkler Kızıl Elmayı Bulmuş! (1)
• 30/03/2010 22:32 - Yeni Anayasa Hayalleri Başka Bahara!